Kan honing bederven? Het korte antwoord is: vrijwel nooit, zolang je honing goed bewaart. Honing staat namelijk bekend als een van de meest lang houdbare voedingsmiddelen ter wereld.
Maar hoe kan het dat een pot honing jarenlang goed kan blijven, terwijl andere voedingsmiddelen na verloop van tijd bederven?
Dat heeft alles te maken met de natuurlijke eigenschappen van honing. De combinatie van een laag vochtgehalte, een zure pH-waarde en stoffen die de groei van micro-organismen remmen, maakt honing bijzonder goed houdbaar.
Toch betekent dit niet dat je een pot honing onder alle omstandigheden onbeperkt kunt bewaren. Vooral vocht kan ervoor zorgen dat honing gaat gisten.
Waarom bederft honing niet?
Er zijn verschillende redenen waarom honing zo lang houdbaar blijft.
1. Honing bevat weinig water
Een van de belangrijkste redenen is het lage vochtgehalte van honing. Rijpe honing bevat doorgaans minder dan ongeveer 20% water.
Voor bacteriën en veel andere micro-organismen is vrij beschikbaar water nodig om te kunnen groeien. In honing is dat water nauwelijks beschikbaar. Hierdoor hebben bacteriën en schimmels het bijzonder moeilijk.
Dit natuurlijke effect noemen we ook wel een lage wateractiviteit.
Je kunt het vergelijken met gedroogd voedsel: hoe minder beschikbaar water, hoe moeilijker het voor micro-organismen wordt om zich te vermenigvuldigen.
Het lage vochtgehalte is dus een van de belangrijkste redenen waarom honing zo lang houdbaar is.
2. Honing is van nature zuur
Een tweede reden is de zure pH-waarde van honing.
De pH van honing ligt doorgaans ergens rond 3,2 tot 4,5. Dat betekent dat honing een behoorlijk zuur voedingsmiddel is.
Veel bacteriën groeien het liefst onder minder zure omstandigheden. De zure omgeving van honing maakt het daardoor extra moeilijk voor veel micro-organismen om zich te ontwikkelen.
De zuurgraad is dus, samen met het lage vochtgehalte, een belangrijke natuurlijke bescherming van honing.
3. Honing bevat natuurlijke antimicrobiële stoffen
Honing bevat bovendien verschillende stoffen die de groei van micro-organismen kunnen remmen.
Een daarvan is waterstofperoxide. Tijdens het verwerken van nectar tot honing spelen enzymen uit de bij een belangrijke rol. Het enzym glucose-oxidase kan onder bepaalde omstandigheden bijdragen aan de vorming van waterstofperoxide.
Waterstofperoxide heeft een antimicrobiële werking en draagt daarmee bij aan de houdbaarheid van honing.
De precieze samenstelling verschilt overigens per soort honing. Ook andere bestanddelen kunnen bijdragen aan de natuurlijke antimicrobiële eigenschappen.
4. Honing is dus eigenlijk een bijzonder voedsel
De combinatie van eigenschappen maakt honing uniek:
-
weinig beschikbaar water;
-
een zure pH;
-
natuurlijke antimicrobiële stoffen;
-
een hoge concentratie aan suikers.
Samen zorgen deze eigenschappen ervoor dat de meeste bacteriën en schimmels zich niet gemakkelijk in honing kunnen vermenigvuldigen.
Dat verklaart waarom je een pot honing soms jarenlang kunt bewaren zonder dat de honing daadwerkelijk bederft.
Maar kan honing dan helemaal nooit bederven?
Dat is een belangrijke nuance.
Hoewel honing zeer lang houdbaar is, betekent dit niet dat je hem onbeperkt onder alle omstandigheden kunt bewaren.
De grootste vijand van honing is vocht.
Wat gebeurt er als er water bij honing komt?
Stel dat je met een natte lepel honing uit de pot haalt. Er kan dan een beetje water in de honing terechtkomen.
Daardoor stijgt het vochtgehalte. De honing wordt dan een veel geschiktere omgeving voor bepaalde gisten.
Het gevolg?
Honing kan gaan gisten.
Je kunt dit soms herkennen aan een zure of alcoholachtige geur, belletjes of schuimvorming en een veranderde smaak.
Gebruik daarom altijd een schone en droge lepel wanneer je honing uit de pot haalt.
Waarom wordt honing hard?
Misschien heb je het zelf al eens meegemaakt: je koopt een pot vloeibare honing en een paar weken of maanden later is de honing ineens dik, korrelig of zelfs helemaal hard.
Geen paniek.
Gekristalliseerde honing is niet bedorven.
Kristallisatie is een volledig natuurlijk proces waarbij suikers in honing kristallen vormen. Sommige soorten honing kristalliseren snel, terwijl andere veel langer vloeibaar blijven.
De snelheid hangt onder andere af van de verhouding tussen verschillende suikers en van de temperatuur.
De kleur en structuur kunnen daardoor in de loop van de tijd veranderen zonder dat de honing slecht is geworden.
Hoe maak je gekristalliseerde honing weer vloeibaar?
Wil je je honing weer vloeibaar maken? Dat kan heel eenvoudig.
Zet de afgesloten pot in een bak of pan met warm water en laat de honing langzaam op temperatuur komen. Roer eventueel voorzichtig door de honing.
Gebruik liever geen extreem hoge temperatuur. Sterke verhitting kan namelijk de natuurlijke eigenschappen en smaak van honing beïnvloeden.
Een au bain-marie-methode met rustig opgewarmd water is daarom een goede manier om gekristalliseerde honing weer vloeibaar te maken.
Let op met de magnetron
Een magnetron kan honing snel en plaatselijk sterk verhitten. Daardoor is het moeilijker om de temperatuur gelijkmatig te controleren.
Wil je de kwaliteit van je honing zoveel mogelijk behouden? Kies dan liever voor langzaam verwarmen in warm water.
Hoe kun je honing het beste bewaren?
Wil je dat je honing zo lang mogelijk mooi en lekker blijft? Bewaar hem dan op een paar eenvoudige manieren.
Bewaar honing droog
Zorg ervoor dat er geen water in de pot terechtkomt. Gebruik daarom altijd een droge lepel.
Sluit de pot goed af
Bewaar honing in een goed afgesloten pot. Zo voorkom je dat vocht uit de omgeving in de honing terechtkomt.
Bewaar honing op kamertemperatuur
Een koele, donkere voorraadkast is meestal een prima plek om honing te bewaren. Je hoeft honing niet in de koelkast te zetten.
Sterker nog: in de koelkast zal honing sneller kristalliseren.
Vermijd grote temperatuurwisselingen
Honing hoeft niet gekoeld te worden. Een stabiele temperatuur helpt om de kwaliteit en structuur zo goed mogelijk te behouden.
Hoe lang is honing houdbaar?
Honing heeft een zeer lange houdbaarheid. Op de verpakking staat meestal een datum van minimale houdbaarheid. Die datum betekent niet automatisch dat de honing daarna bedorven is.
Bij goed afgesloten en correct bewaarde honing kan de kwaliteit zeer lang behouden blijven.
Controleer de honing wel voordat je hem gebruikt. Zie je duidelijke tekenen van gisting, ruik je een vreemde zure of alcoholachtige geur of is er zichtbaar schimmel aanwezig? Gebruik de honing dan niet.
Waarom werd honing vroeger al zo lang bewaard?
Dat honing uitzonderlijk lang houdbaar is, is al eeuwenlang bekend.
Archeologen hebben honing aangetroffen in oude grafcontexten, waaronder in het oude Egypte. De bijzondere houdbaarheid van honing maakte het historisch gezien een waardevol voedingsmiddel.
De verklaring is eigenlijk verrassend simpel: de bijen maken een product dat van nature heel weinig geschikt is voor de groei van micro-organismen.
Veelgestelde vragen over de houdbaarheid van honing
Kan honing bederven?
Onder normale omstandigheden is honing zeer lang houdbaar. Als er echter voldoende vocht in de honing terechtkomt, kan deze gaan gisten. Bewaar honing daarom goed afgesloten en gebruik altijd een droge, schone lepel.
Waarom kristalliseert honing?
Kristallisatie ontstaat doordat suikers in honing kristallen vormen. Dit is een natuurlijk proces en betekent niet dat de honing bedorven is.
Is gekristalliseerde honing nog goed?
Ja. Gekristalliseerde honing is gewoon eetbaar, zolang er geen andere tekenen van bederf zijn. Je kunt de honing eventueel voorzichtig in warm water verwarmen om hem weer vloeibaar te maken.
Moet honing in de koelkast?
Nee. Honing kun je het beste goed afgesloten op kamertemperatuur bewaren. In de koelkast kan honing sneller kristalliseren.
Waarom gaat honing soms gisten?
Als er te veel vocht in honing terechtkomt, kunnen bepaalde gisten zich gaan vermenigvuldigen. Dit kan leiden tot gisting. Een natte lepel of vochtige opslag kan het vochtgehalte verhogen.
Hoe herken je bedorven honing?
Let vooral op tekenen van gisting, zoals belletjes, schuimvorming, een zure of alcoholachtige geur en een afwijkende smaak. Schimmelvorming is eveneens een reden om de honing weg te gooien.
Conclusie: honing is bijzonder lang houdbaar
Waarom bederft honing niet? Vooral omdat honing van nature een omgeving vormt waarin bacteriën en veel andere micro-organismen nauwelijks kunnen groeien.
Het lage vochtgehalte, de zure pH en natuurlijke antimicrobiële stoffen werken samen om honing zeer lang houdbaar te maken.
Wordt je honing hard of korrelig? Dan hoef je hem niet weg te gooien. Kristallisatie is geen bederf, maar een natuurlijk proces.
Het belangrijkste bij het bewaren van honing is daarom simpel:
houd de honing droog, sluit de pot goed af en bewaar hem op een koele, donkere plek.
