Manuka Honing en Wetenschappelijk Onderzoek: Wat Klopt Er Écht?
Manuka honing wordt online vaak neergezet als een wondermiddel: goed voor je afweer, je spijsvertering, je huid en nog veel meer. Tegelijk trok de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) in 2024 aan de bel: op meer dan de helft van de onderzochte websites die manuka honing verkopen, stonden claims die niet zijn toegestaan. In dit artikel zetten we op een rij wat er wél bekend is uit onderzoek, wat de NVWA precies constateerde, en waarom je gezondheidsclaims bij manuka honing met een flinke korrel zout moet nemen.
Wat is manuka honing?
Manuka honing wordt gemaakt van de nectar van de manukastruik, die voornamelijk in Nieuw-Zeeland groeit. Deze honing bevat van nature methylglyoxal (MGO), een stof die niet of nauwelijks voorkomt in reguliere honing. De MGO-waarde op het etiket geeft aan hoeveel van deze stof er in het product zit: hoe hoger het getal, hoe hoger doorgaans ook de prijs. Benieuwd naar het verschil tussen de sterktes? Bekijk het overzicht van Manuka honing MGO 100+ tot 1350+.
Wat zegt wetenschappelijk onderzoek?
Er is laboratoriumonderzoek (in-vitro, dus buiten het lichaam, in een petrischaaltje) dat aantoont dat methylglyoxal in gecontroleerde omstandigheden bacteriegroei kan remmen. Zulke labresultaten zijn niet zonder meer te vertalen naar een effect in het menselijk lichaam, laat staan naar een effect van consumptie. Op basis van dit type onderzoek wordt manuka honing in sommige ziekenhuizen wél toegepast bij uitwendige wondbehandeling, bijvoorbeeld bij brandwonden of infecties die lastig te behandelen zijn, onder medisch toezicht en in een heel andere vorm en dosering dan honing uit een potje. In 2016 werd in een Nederlands ziekenhuis zelfs een darminfectie behandeld met begeleiding van medisch personeel, met manuka honing als onderdeel van die behandeling.
Dat is iets fundamenteel anders dan de honing thuis eten of drinken. Onderzoek naar het gecontroleerd, medisch begeleid toepassen van manuka honing op een wond zegt niets over wat er gebeurt wanneer je een lepel honing in je thee roert. Voor orale consumptie bestaat er geen wetenschappelijk erkende, door de Europese Unie goedgekeurde gezondheidsclaim voor manuka honing. Met andere woorden: het feit dat een stof in een labomgeving of onder medisch toezicht een effect laat zien, betekent niet dat hetzelfde geldt zodra je het als voedingsmiddel opeet.
Het NVWA-onderzoek: meer dan de helft van de claims misleidend
In 2024 onderzocht de NVWA 38 websites die manuka honing verkopen. Daarbij werd niet alleen naar de productteksten gekeken, maar ook naar blogs, klantreviews, foto's en video's op diezelfde websites. De uitkomst: meer dan de helft van deze websites gebruikte misleidende claims, en op 15 van de 38 websites stonden zelfs verboden medische claims. Voorbeelden die de NVWA tegenkwam waren beweringen dat manuka honing de MRSA-bacterie zou kunnen bestrijden, of ingezet zou kunnen worden bij aandoeningen als bronchitis of astma.
De betrokken bedrijven kregen een officiële waarschuwing of een boete en moesten de teksten op hun website per direct aanpassen. De NVWA voert in de periode daarna herinspecties uit; blijft een overtreding bestaan, dan volgen zwaardere maatregelen.
Waarom gezondheidsclaims bij manuka honing niet zijn toegestaan
Voor voedingsmiddelen geldt Europese wetgeving: een gezondheidsclaim mag alleen gebruikt worden als deze wetenschappelijk is onderbouwd en is goedgekeurd door de Europese Unie. Voor manuka honing bestaat op dit moment geen enkele goedgekeurde gezondheidsclaim. Dat betekent dat uitspraken als "ondersteunt het immuunsysteem" of "bevordert de spijsvertering" bij dit product simpelweg niet gebruikt mogen worden, ook niet als een bedrijf daar zelf van overtuigd is. Als een claim wél voldoende onderbouwd zou zijn, kan een producent deze laten toetsen door de Europese voedselveiligheidsautoriteit — zoals eerder is gebeurd bij bijvoorbeeld margarine met een cholesterolverlagende werking. Voor manuka honing is dat tot nu toe niet het geval.
Waar moet je op letten als je manuka honing koopt?
- Staat er een MGO-waarde op het etiket? Zo niet, dan koop je feitelijk gewone honing zonder de kenmerkende MGO-concentratie. Bekijk als referentie het Manuka honing assortiment, waar de MGO-waarde altijd duidelijk per product staat vermeld.
- Waar komt de honing vandaan? De manukastruik groeit alleen in Nieuw-Zeeland en delen van Australië.
- Worden er gezondheids- of medische claims gemaakt? Zinnen als "geneest", "bestrijdt" of "voorkomt" horen niet thuis bij een levensmiddel als manuka honing. Kom je die toch tegen, wees dan extra kritisch.
- Is er een keurmerk? Een keurmerk zoals UMF (Unique Mānuka Factor) zegt iets over de authenticiteit van het product, maar is geen bewijs van een gezondheidseffect.
Veelgestelde vragen
Is manuka honing onzin? Nee, maar de manier waarop het vaak wordt verkocht, schiet regelmatig door. Manuka honing is een authentieke honingsoort met een aantoonbaar hogere MGO-concentratie dan reguliere honing. Het is echter geen medicijn en de veelgehoorde gezondheidsbeloftes zijn voor consumptie niet wetenschappelijk erkend.
Wat doet manuka honing met je lichaam? Als voedingsmiddel levert manuka honing vergelijkbare voedingsstoffen als andere honingsoorten. Specifieke effecten op je lichaam bij inname zijn niet met erkende gezondheidsclaims onderbouwd, ondanks wat sommige verkopers beweren.
Waar moet je op letten bij manuka honing? Let op de MGO-waarde op het etiket, het land van herkomst en of de verkoper zich onthoudt van medische of gezondheidsclaims. De NVWA raadt consumenten aan zelf kritisch te blijven kijken naar dit soort beweringen.
Hoe weet je of je echte manuka honing hebt? Controleer de MGO-waarde op het etiket en het land van herkomst. Een onafhankelijk keurmerk zoals UMF kan daarnaast helpen om de authenticiteit van het product te bevestigen.
Conclusie
Manuka honing is een bijzondere, authentieke honingsoort met een hogere MGO-concentratie dan gewone honing. Maar het is en blijft honing, geen medicijn. Onderzoek naar de toepassing van methylglyoxal in bijvoorbeeld wondzorg zegt niets over de effecten van het eten van een lepel honing. En zoals de NVWA in 2024 liet zien, worden gezondheidsclaims bij manuka honing online nog te vaak gebruikt zonder wetenschappelijke onderbouwing of wettelijke toestemming. Koop manuka honing dus vooral om de smaak en herkomst, en wees kritisch op elke verkoper die belooft dat het meer is dan honing. Op zoek naar een betrouwbare bron met een duidelijk vermelde MGO-waarde? Bekijk het Manuka honing assortiment bij Honingwinkel.nl.
Bronnen: NVWA, "Meer dan helft claims manukahoning misleidend" (18 november 2024); KRO-NCRV Keuringsdienst van Waarde, "Wat is manukahoning en waarom is het zo duur?" (8 juli 2025).
